وبلاگ تخصصی علیرضا امیدی همه چیز درباره اقلیتهای مذهبی ایران..........
  آنان‌ در سال‌ 301 ميلادي‌ ،به‌ عنوان‌ اولين‌ كشوري‌ كه‌ آئين‌ مسيحيت‌ را رسميت‌ بخشيد، شناخته‌ مي‌شوند. جمعيت‌ مهاجر ارمني‌ كه‌ در چندين‌ مقطع‌ در ايران‌ سكنا گزيدند، به‌ طور پراكنده‌ در ايران‌ زندگي‌ مي‌كنند. اين‌ مهاجرت‌ها بيشتر از قرن‌ شانزدهم‌ ميلادي‌ يعني‌ طي‌ جنگ‌ عثماني‌ با ايران‌ آغاز شد. ارمني‌ها طي‌ مهاجرت‌ خود به‌ مناطق‌ جلفا و از آن‌جا به‌ مركز ايران‌ آمدند .كليساي‌ ارمني‌ از ابتدا از اصول‌ عقايد كليساي‌ "سرياني‌ " تبعيت‌ مي‌كرد و يكي‌ از فرق‌ مونوفيزيت‌ها به‌ شمار مي‌روند    ارمني‌ها براي‌ عيسي‌ جنبة‌ بشري‌ قائل‌ نشده‌ و گفته‌اند كه‌ حقيقت‌ امر صرفا" الهي‌ است‌ و عنصر بشري‌ عيسي‌ در الوهيت‌ وي‌ مستهلك‌ و محو شده‌ است‌. اينان‌ در ابتداي‌ قرن‌ پنجم‌ ميلادي‌ زبان‌ ارمني‌ را به‌  عنوان‌ زبان‌ نيايش‌ جايگزين‌ زبان‌ سُرياني‌ كردند. شعارهاي‌ كليساي‌ ارمني‌ كاملا" با شعارهاي‌ كليساي‌ ارتدكس‌ مطابقت‌ دارد. البته‌ در دوران‌ ميسيونري‌ در ايران‌ جمعي‌ از ارامنه‌ به‌ دو مذهب‌ پروتستان‌ و كاتوليك‌ گرويدند كه‌ هم‌ اينك‌ كليساهاي‌ مستقلي‌ در ايران‌ دارند. كليساي‌ ارامنه‌ نظرات‌ شوراي‌ نيقيه‌، قسطنطنيه‌ و اِفسوس‌ را پذيرفته‌ ولي‌ به‌ دلايل‌ سياسي‌ و ديني‌ نظرات‌ شوراي‌ كالسدون‌ را نپذيرفته‌ و در شورايي‌ كه‌ در دوين‌ به‌ سال‌ 506 ميلادي‌ برپاشد، هم‌ افكار نسطوريان‌ و هم‌ نتايج‌ كالسدون‌ را مردود شناخت‌. اين‌ كليسا اكثريت‌ جامعة‌ اقليت‌ ايران‌ را به‌ خود اختصاص‌ مي‌دهد و تابع‌ دو كليساي‌ بزرگ‌ ،يعني‌ كليساي‌ ارمني‌ اچميادذين‌ در ارمنستان‌ و كليساي‌ انطلياس‌ در لبنان‌ است‌. در ايران‌ سه‌ خليفه‌گري‌ تاريخي‌ بزرگ‌ در سه‌ شهر تهران‌، اصفهان‌ و تبريز دارند و از امكانات‌ وسيع‌ اجتماعي‌، ورزشي‌ و فرهنگي‌ برخور دارند كه‌ اجمالا" به‌ آن‌ها اشاره‌ مي‌شود .  

 ارامنة‌ ايران‌ هم‌ اينك‌ قريب‌ به‌ 150 هزار نفر از جامعة‌ اقليت‌ ايران‌ را تشكيل‌ مي‌دهند و همان‌ طوري‌ كه‌ گفته‌ شد از امكانات‌ وسيع‌ اجتماعي‌ و فرهنگي‌ برخوردارند. ارامنه‌ طبق‌ اصل‌ نوزدهم‌ قانون‌ اساسي‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ كه‌ مي‌گويد " مردم‌ ايران‌ از هر قوم‌ و قبيله‌ كه‌ باشند از حقوق‌ مساوي‌ برخوردارند و رنگ‌، نژاد و زبان‌ و مانند اينها سبب‌ امتياز نخواهد شد "،گذشته‌ از امكانات‌ عبادي‌ يعني‌ مكان‌هاي‌ خاص‌ براي‌ عبادت‌ از ديگر امكانات‌ ملي‌ نيز به‌ طور مساوي‌ با ديگر هموطنان‌ خود برخوردارند .

                 در هر حال‌ جامعة‌ ارمني‌ ايران‌ در شرايط‌ كنوني‌ داراي‌ امكانات‌ زير است‌ :

                                 1ـ امكانات‌ پارلماني‌ : ارامنه‌ دو نماينده‌ در مجلس‌ شوراي‌ اسلامي‌ ايران‌ دارند .

                                 2ـ امكانات‌ كليساها: از مجموع‌ قريب‌ به‌ 250 كليساي‌ ايران‌، 200 كليسا متعلق‌ به‌ جامعة‌ ارمنيان‌ ايران‌ است‌ كه‌ با جمعيت‌ 120 هزار نفري‌ در تهران‌، آنها تنها در اين‌ شهر 50 كليسا دارند.

                                 3ـ مطبوعات‌ : ارامنة‌ ايران‌ از قديم‌ الايام‌ داراي‌ مجله‌ ،روزنامه‌ ،هفته‌ نامه‌ ، ماهنامه‌ و فصلنامه‌ در كشور بوده‌اند كه‌ قدمت‌ مجله‌ "اليك‌ " هم‌ اينك‌ به‌ 67 سال‌ مي‌رسد كه‌ نه‌ تنها در ايران‌ بلكه‌ در 40 كشور جهان‌ خواننده‌ دارد. تا كنون‌ تعداد 102 نشريه‌ توسط‌ اين‌ جامعه‌ در كشور به‌ ثبت‌ رسيده‌ كه‌ توسط‌ مجامع‌ مختلف‌ ارمني‌ انتشار مي‌يابد .

                                 4ـ ديگر امكانات‌ : داشتن‌ 50 انجمن‌ فرهنگي‌ ،ورزشي‌ ،خيريه‌ در كشور، به‌ طور مثال‌ باشگاه‌ آرارات‌ در تهران‌ از جمله‌ بزرگترين‌ مراكز ورزشي‌ كشور ماست‌ كه‌ در اختيار انحصاري‌ جامعه‌ ارامنه‌ كشور است‌ .

                 50 مدرسة‌ خاص‌ كه‌ در استفادة‌ انحصاري‌ جامعة‌ ارامنه‌ است‌ و مسلمانان‌ حق‌ شركت‌ در آن‌ها را ندارند، ولي‌ بالعكس‌ امكان‌ ثبت‌ نام‌ دانش‌آموزان‌ اقليت‌ در مدارس‌ مسلمانان‌ وجود دارد .

                 جامعة‌ ارامنه‌ داراي‌ تعداد زيادي‌ خانة‌ سالمندان‌ ،قبرستان‌هاي‌ خاص‌، چاپخانه‌ و چندين‌ آثار فرهنگي‌ و ملي‌ است‌. از جمله‌ مي‌توان‌ به‌ قره‌ كليسا ،كليساي‌ وانك‌ و موزه‌هاي‌ آنان‌ اشاره‌ كرد. كليساي‌ وانك‌ كه‌ در سال‌ 1606 تاسيس‌ شده‌ است‌. معماري‌ سنتي‌ ايراني‌ دارد و از زمان‌ تاسيس‌ تاكنون‌ 32 خليفة‌ ارمني‌ يكي‌ پس‌ از  ديگري‌ و بدون‌ وقفه‌ به‌ خود ديده‌ است‌ .

 2ـ كليساي‌ آشوريان‌

                 آشور يا آسور به‌ بخشي‌ از نژاد سامي‌ اطلاق‌ مي‌شد كه‌ چندهزار سال‌ پيش‌ از ميلاد مسيح‌ ازجنوب‌ شبه‌ جزيرة‌ عربستان‌ به‌ سرزمين‌ عراق‌ و بين‌ النهرين‌ آمد. آشوري‌ها پس‌ از پذيرش‌ مسيحيت‌، يك‌ فرقة‌ مذهبي‌ را كه‌ صرفا" جنبة‌ ملي‌ داشت‌ براي‌ خود ايجاد نمودند و آن‌ را مستقل‌ اعلام‌ نمودند. كليساي‌ شرق‌ آشور يا كليساي‌ پارس‌، كليسايي‌ بود كه‌ از لحاظ‌ اعتقادي‌ به‌ جامعة‌ ارتدكسي‌ وابسته‌ بود. اين‌ كليسا پيرو مذهب‌ نسطوريوس‌، اسقف‌ قسطنطنيه‌ (428 ـ 431 م‌) است‌ .اين‌ جامعه‌ هم‌ اينك‌ علي‌ رغم‌ تاريخ‌ ارتدكسي‌ خود داراي‌ فرقة‌ كاتوليك‌ و پروتستان‌ نيز هست‌ و جمعيتي‌ قريب‌ به‌ يك‌ ميليون‌ ودويست‌ هزارنفر دارند و در عراق‌ ،ايران‌   و ايالات‌ متحده‌ پراكنده‌ هستند .امكاناتي‌ كه‌ اين‌ جامعه‌ هم‌ اينك‌ در ايران‌ دارد عبارت‌ است‌ از :

                                 1ـ امكانات‌ پارلماني‌:  يك‌ نماينده‌ در مجلس‌ شوراي‌ اسلامي‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ دارند .

                                 2ـ امكانات‌ كليسايي‌:  تعداد كليساي‌ آشوريان‌ يا به‌ عبارت‌ بهتر شرق‌ آشور تنها در شهر اروميه‌ 59 كليسا و در تهران‌ شش‌ كليسا است‌ ؛ كه‌ به‌ اين‌ ترتيب‌ تنها جامعة‌ سي‌هزار نفري‌ آشوريان‌ 65 كليسا در ايران‌ دارند و از اين‌ تعداد شش‌ كليساي‌ آن‌ به‌ دوران‌ ساساني‌ مربوط‌  است‌ .

                                 3ـ امكانات‌ آموزشي‌، تفريحي‌، فرهنگي‌ : اين‌ جامعه‌ علاوه‌ بر استفاده‌ از مدارس‌ ملي‌ كه‌ حق‌ مسلم‌ هرشهروند ايراني‌ است‌ داراي‌ مدارس‌ مخصوص‌ آشوري‌ها نيز هستند كه‌ مهم‌ترين‌ آن‌ها دو مدرسة‌ دخترانه‌ و پسرانة‌ حضرت‌ مريم‌ و بهنام‌ است‌ .اين‌ جامعه‌ همچنين‌ 27 نشريه‌، 20 مركز فرهنگي‌ ـ اجتماعي‌، دوازده‌ كميتة‌ زنان‌، مهندسان‌... دارد و همه‌ ساله‌ رهبر جهاني‌ اين‌ فرقه‌ يك‌ تا دو ماه‌ را در بين‌ اين‌ جامعه‌ در ايران‌ به‌ سر مي‌برد.

 3ـ كليساي‌ ارتدكس‌ روس‌ و كليساي‌ ارتدكس‌ يونان‌ :

 اين‌ دو كليساي‌ ارتدكسي‌  كه‌ به‌ مناسبت‌ حضور اتباع‌ روسي‌ و يوناني‌ در گذشته‌ تأسيس‌ شده‌ همچنان‌ فعال‌ است‌.كليساي‌ نيكلاس‌ مقدس‌ روس‌ هم‌ اينك‌ يك‌ كشيش‌ اعزامي‌ از كليساي‌ مسكو دارد. اين‌ كشيش‌ در تهران‌ فعاليت‌ رسمي‌ دارد و رهبري‌ معنوي‌ مستشاران‌ عمراني‌ و صنعتي‌ روس‌ و بعضي‌ از خانواده‌هاي‌ روسي‌ در ايران‌ را به‌ عهده‌ دارد و از ايران‌ بر ديگر اتباع‌ مسيحي‌ در منطقه‌ خليج‌ فارس‌ نيز نظارت‌ ديني‌ دارد .

 ب‌ ـ كليساي‌ كاتوليك‌ :

       آشنايي‌ با كليساي‌ كاتوليك‌ در ايران‌، گذشته‌ از شناخت‌ اجمالي‌ آن‌، بيشتر به‌ قرن‌ شانزدهم‌ ميلادي‌ مربوط‌ مي‌شود و آن‌ هنگامي‌ است‌ كه‌ نسطوريان‌ به‌ دو فرقه‌ تقسيم‌ مي‌شدند :يكي‌ به‌ نام‌ كلدانيان‌ كه‌ در سال‌ (1555 م‌) پاپ‌ اعظم‌ ژول‌ سوم‌ براي‌ آن‌ها اسقف‌ تعيين‌ مي‌كرد و فرقة‌ ديگر همان‌ نسطورياني‌ هستند كه‌ به‌ كليساي‌ شرق‌ آشور وفادار ماندند. در هرحال‌ جامعة‌ كاتوليك‌ زيرنظر يك‌ شوراي‌ اسقفي‌ اداره‌ مي‌شود كه‌ 13 كشيش‌ دارد و شامل‌ سه‌ جمعيت‌ مشخص‌ ذيل‌ است‌ كه‌ اجمالا" به‌ آن‌ پرداخته‌ مي‌شود :

 1ـ جامعة‌ كاتوليك‌ ارمني‌

                 قدمت‌ اين‌ كليسا در ايران‌ به‌ چهارقرن‌ قبل‌، يعني‌ دوران‌ حكومت‌ صفويه‌ مي‌رسد كه‌ از ميسيونرهاي‌ جوامع‌ ديني‌ كاتوليك‌ برنامه‌هاي‌ تبليغي‌ و ميسيونري‌ خود را در بين‌ ارامنة‌ ايراني‌ آغاز نمودند. اعضاي‌ پيرو اين‌ كليسا دوازده‌ هزار ارمني‌ است‌ .جامعة‌ كاتوليك‌ ارمني‌ هشت‌ كليسا،چهار مكان‌  تربيتي‌ و ورزشي‌ ،شش‌ مركز آموزشي‌ و يك‌ قبرستان‌ اختصاصي‌ دارند .

 2ـ جامعه‌ كاتوليك‌ آشوري‌ كلداني‌

                  هم‌ اينك‌ اين‌ كليسا با رعايت‌ تمام‌ اعتقادات‌ كاتوليكي‌، تنها در انجام‌ مراسم‌ عبادي‌ خود با ديگر جوامع‌ كاتوليك‌ تفاوت‌ دارد. پيروان‌ اين‌ فرقه‌، مراسم‌ عبادي‌ خود را به‌ زبان‌ آشوري‌ انجام‌ مي‌دهند .

                 اين‌ جامعه‌ در ايران‌ هشت‌ كليساي‌ فعال‌ دارد و سيزده‌ هزار پيرو را به‌ خود اختصاص‌ داده‌ است‌ .

 3ـ جامعه‌ كاتوليك‌ لاتين‌

                  اين‌ كليسا بيشتر به‌ اتباع‌ خارجي‌ اختصاص‌ داشت‌ كه‌ در حين‌ مأموريت‌ جهت‌ انجام‌ مراسم‌ ديني‌ به‌ تأسيس‌ كليسا مبادرت‌ نمودند و سابقة‌ آن‌ به‌ سال‌ 1630 ميلادي‌ باز مي‌گردد .

                 در اين‌ كليساها، به‌ طور مرتب‌، روزهاي‌ يكشنبه‌ مراسم‌ ديني‌ برپا مي‌شود و اتباع‌ كشورهايي‌ نظير فرانسوي‌ها، ايتاليايي‌ها، هلندي‌ها و لهستاني‌ها در آن‌ شركت‌ مي‌كنند. طبق‌ آماري‌ كه‌ در سال‌ 1370،خليفه‌گري‌ كاتوليك‌ در ايران‌ به‌ ثبت‌ رسانده‌ است‌ تعداد اعضاي‌ اين‌ كليساها دو تا دو هزار و پانصد نفر است‌ و جمعا" صاحب‌ 9 كليسا هستند . ج‌ ـ كليساهاي‌ پروتستان‌

       از قرن‌ نوزدهم‌ و باورود هيئت‌ ميسيونري‌ از انگليس‌ و امريكا به‌ ايران‌، مذهب‌ پروتستاني‌ به‌ جامعة‌ مسيحيان‌ سنتي‌ معرفي‌ شد و از آنجائي‌ كه‌ هدف‌ اول‌ ميسيونري‌ در ايران‌ ،جوامع‌ سنتي‌ مسيحي‌ و بعضا" يهودي‌ بود، بيشترين‌ تلاش‌ آن‌ها صرف‌ تغيير مذهب‌ اين‌ جوامع‌ مي‌شد .اين‌ ميسيونرها توانستند با فعاليت‌هاي‌ گسترده‌، چندين‌ شاخة‌ پروتستاني‌ در ايران‌ ايجاد نمايند. در زير به‌ اهم‌ اين‌ شاخه‌ها اشاره‌ مي‌شود :

 1ـ كليساي‌ انجيلي‌ ايران‌ (پرزبيتري‌ )

                 اعتقاد اين‌ كليسا بر پاية‌ اصول‌ عقايد كالوين‌ بنا گرديده‌ و پيروان‌ آن‌ معتقدند كه‌ عيسي‌ مسيح‌ بر حسب‌ پيش‌ گويي‌هاي‌ عهد عتيق‌ از مريم‌ باكره‌ متولد و سپس‌ مصلوب‌ و مدفون‌ شد .آن‌ها معتقدند كه‌ وي‌ روز سوم‌ از ميان‌ مردگان‌ برخاست‌ و بعد از چهل‌ روز به‌ آسمان‌ رفت‌ و مجددا" رجعت‌ مي‌نمايد. آنها همچنين‌ به‌ روز رستاخير و داوري‌ و روح‌ القدس‌ اعتقاد دارند .

                 كليساهاي‌ انجيلي‌ در ايران‌ سه‌ زبان‌ عبادتي‌ جداگانه‌ دارند و كه‌ هر يك‌ از آن‌ها داراي‌ تشكيلات‌ كليسايي‌ مخصوص‌ به‌ خود هستند، اين‌ سه‌ گروه‌ عبارتند از :

                                 الف‌ ـ كليساي‌ انجيلي‌ آشوري‌ زبانان‌

                                 ب‌ ـ كليساي‌ انجيلي‌ ارمني‌ زبانان‌

                                 ج‌ ـ كليساي‌ انجيلي‌ فارسي‌ زبانان‌

                 سه‌ جمعيت‌ فوق‌، هر كدام‌ شش‌ نماينده‌ تعيين‌ مي‌كنند و اين‌ كليسا زير نظر يك‌ شوراي‌ هجده‌ نفره‌ كه‌ عالي‌ترين‌ مرجع‌ كليساي‌ انجيلي‌ است‌ اداره‌ مي‌شود. اين‌ جامعه‌ جمعيتي‌ قريب‌ به‌ پنج‌ هزار نفر دارد و در كل‌ كشور صاحب‌ 14 كليسا است‌ .

 2ـ كليساي‌ اسقفي‌ ايران‌ (انگليكان‌ )

                  دايرة‌ اسقفي‌ كه‌ فعاليت‌ خود را از قرن‌ نوزدهم‌ در ايران‌ آغاز كرد، به‌ خداي‌ واحد حقيقي‌، پدر، پسر و روح‌ القدس‌، تولد مسيح‌ از مريم‌ باكره‌، مصلوب‌ شدن‌ و قيام‌ مسيح‌ ازمردگان‌ و صعودش‌ به‌ آسمان‌ و بازگشت‌ دوبارة‌ او، روزه‌داري‌ ،وجود گناه‌ و لزوم‌ توبه‌ به‌ نام‌ عيسي‌ مسيح‌ و تعميد اطفال‌ اعتقاد دارد. جمعيت‌ پيروان‌ اين‌ كليسا

 6 حدود 80 نفر است‌ آن‌ها سه‌ كليسا در شهرهاي‌ اصفهان‌، تهران‌ و شيراز دارند .

 3ـ كليساي‌ جماعت‌ رباني‌ (پنطيكاست‌ )

                  اين‌ كليسا در سال‌ 1958 در ايران‌ تأسيس‌ شد و ازهمان‌ ابتداي‌ امر به‌ شوراي‌ عمومي‌ جماعت‌ رباني‌ ايالات‌ متحده‌ امريكا وابسته‌ بود .اين‌ كليسا به‌ تكلم‌ به‌ زبان‌هاي‌ آسماني‌ اعتقاد دارد. اين‌ تكلم‌ را نشانة‌ تعميد به‌ روح‌ القدس‌ مي‌داند. همچنين‌ اين‌ كليسا به‌ اعضاي‌ خود اجازه‌ مي‌دهد كه‌ فيوضات‌ و تجارب‌ روحاني‌ و تحولات‌ دروني‌ خود را در زندگي‌ بيان‌ كنند .

                 اين‌ جمعيت‌ داراي‌ 3 كليسا در تهران‌ است‌ و صاحب‌ بعضي‌ از اجتماعات‌ محدود در منازل‌ خود مي‌باشد و جمعا" داراي‌ 10 كشيش‌ ،20 خادم‌ كليسايي‌ و جمعيت‌ پيروان‌ آن‌ قريب‌ به‌ دو هزار نفر در سراسر ايران‌ است‌ .

 4ـ كليساي‌ ادونتيست‌هاي‌ روز هفتم‌ ايران‌

                  اين‌ كليسا در سال‌ 1911 در ايران‌ تأسيس‌ شد و پيروان‌ آن‌ فرقه‌اي‌ از مسيحيان‌ پروتستان‌ هستند كه‌ روز هفتم‌ را تعطيل‌ مي‌كنند و در ضمن‌ با كليساي‌ انجيلي‌ در ايران‌ همكاري‌ نزديك‌ دارند. پيروان‌ اين‌ كليسا به‌ تعليم‌ كتاب‌ مقدس‌ و ده‌ احكام‌ و بازگشت‌ زودرس‌ عيسي‌ مسيح‌ اعتقاد دارند و خود را براي‌ اين‌ بازگشت‌ بزرگ‌ آماده‌ مي‌سازند و اين‌ آمادگي‌ را در دوري‌ از پليدها ،حفظ‌ و حراست‌ روح‌ و جان‌ و دوري‌ از گوشت‌ ناپاك‌ و مشروبات‌ الكي‌ و دخانيات‌ و اجتناب‌ از گفتار ناپسند و ناشايست‌ مي‌دانند .

                 اين‌ كليسا در ايران‌ توسط‌ يك‌ شوراي‌ ديني‌ اداره‌ مي‌شود و داراي‌ شش‌ كليساي‌ فعال‌ و غير فعال‌ است‌ و جمعيت‌ آن‌ها قريب‌ به‌ 70 نفر است‌

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و نهم آذر 1388ساعت 10:42  توسط علیرضا امیدی |